Μητέρα, γιος, επικοινωνία – Σύμφωνα με την Κατάκη (1997)

Στη σύγχρονη οικογένεια, οι ρόλοι των γονιών και οι μεταξύ τους σχέσεις επηρεάζουν βαθιά τον ψυχικό κόσμο του παιδιού, συχνά με τρόπους που δεν είναι άμεσα ορατοί. Οι γονείς, με τις καλύτερες προθέσεις, μπορεί άθελά τους να αναπαράγουν μοτίβα επικοινωνίας και συναισθηματικής εγγύτητας που δυσκολεύουν το παιδί να κατανοήσει τον εαυτό του, τους άλλους και τις σχέσεις εξουσίας και φροντίδας μέσα στην οικογένεια. Ιδιαίτερα για τα αγόρια, η σχέση με τον πατέρα και τη μητέρα αποτελεί βασικό άξονα για τη διαμόρφωση της ταυτότητας, των συναισθημάτων και των μελλοντικών τους σχέσεων.

Το ακόλουθο απόσπασμα, βασισμένο στις παρατηρήσεις της Κατάκη (1997), φωτίζει με ψυχολογική ευαισθησία τις συχνά αντιφατικές εμπειρίες του αγοριού μέσα στην οικογένεια: την απουσία ή συναισθηματική απόσταση του πατέρα, τη μεσολαβητική –και κάποιες φορές υπερπροστατευτική– παρουσία της μητέρας, καθώς και τα μπερδεμένα συναισθήματα θυμού, σύγχυσης και εξάρτησης που προκύπτουν. Στόχος του κειμένου δεν είναι να αποδώσει ευθύνες, αλλά να βοηθήσει τους γονείς να κατανοήσουν βαθύτερα τις δυναμικές αυτές, ώστε να μπορέσουν να στηρίξουν το παιδί τους με μεγαλύτερη συναισθηματική επίγνωση και ισορροπία.

“το αγόρι μεγαλώνει σαν να μην έχει πατέρα. Ελάχιστα αλληλεπιδρά μαζί του. Διερμηνέας στην επικοινωνία του με τον πατέρα είναι η μητέρα. […] Αυτή η διείσδυση της μητέρας στη δυαδική σχέση πατέρα-γιού δημιουργεί στο αγόρι μια αντιφατική εικόνα του πατέρα. Τι είναι τέλος πάντων; το ισχυρό πρόσωπο της οικογένειας, την οποία διευθύνει ή το αποδυναμωμένο πρόσωπο, που δεν χρειάζεται να ξέρει τίποτα; τα συναισθήματα του αγοριού για τον πατέρα είναι μπερδεμένα και αρνητικά. […] Ο θυμός του αγοριού, άσχετα αν τον εκφράζει άμεσα (ας μην ξεχνάμε ότι μπαίνει στη μέση η μητέρα και τον σταματάει), συνδέεται με την απουσία του πατέρα από τις οικογενειακές σχέσεις. […] Όμως αντιφατική για το αγόρι είναι και η εικόνα της γυναίκας. Η μητέρα του είναι αυτή που τον φροντίζει, τον υποστηρίζει, τον καλύπτει, του λέει πόσα πράγματα μπορεί να καταφέρει. Ωστόσο, διαισθάνεται ότι αυτή η υπερπροσφορά δεν έχει σχέση μόνο με τις δικές του ανάγκες, αλλά και με τις δικές της. Με την ανάγκη της να εξασφαλίσει στήριγμα στη διαμάχη της με τον πατέρα, αλλά κυρίως με την προσπάθειά της να ανταποκριθεί στο πρότυπο της καλής μάνας. Το αγόρι θυμώνει και με τη μητέρα στη θέση που βρίσκεται, αλλά αποκομμένος από τον πατέρα και μέσα στο κουκούλι της δεν συνειδητοποιεί στους λόγους”.

Πηγή: Βιβλίο Το ήρεμο φίδι του θεού Κατάκη Χ. εκδ. Πεδίο σελ. 331