Παράγοντες Διαμόρφωσης Αυτοαντίληψης στα Παιδιά

Η αυτοαντίληψη έχει οριστεί ως « το σύνολο των πεποιθήσεων, στάσεων και αξιολογήσεων του ατόμου για τον εαυτό του, οι οποίες αφορούν σε όλες τις πλευρές της προσωπικότητάς του». Υπάρχουν πολλοί παράγοντες που επηρεάζουν την ανάπτυξη της αυτοαντίληψης με βασικότερους τους εξής:

• Η οικογένεια: Έρευνες δείχνουν ότι η αντίληψη που έχουν οι γονείς για τα παιδιά τους επηρεάζει την άποψη που έχουν τα ίδια για τον εαυτό τους. Η αποδοχή και η υποστήριξη των παιδιών συνδέεται με αυξημένη αυτοπεποίθηση και αίσθηση του παιδιού ότι είναι αγαπητό.
• Το σχολείο: Η αυτοαντίληψη ως κύριος εκπαιδευτικός στόχος. Η μαθητική επίδοση, η αλληλεπίδραση με τους συνομήλικους και η σχέση με τον δάσκαλο ως σημαντικοί παράγοντες διαμόρφωσης αυτοαντίληψης.
• Πολιτισμικό Πλαίσιο: Οι αξίες του πολιτισμικού πλαισίου όπου μεγαλώνει ένα παιδί επηρεάζουν το ίδιο και την αυτοεικόνα του
• Προσωπική Ιστορία Ατόμου: Τραυματικές εμπειρίες, ψυχοπιεστικά γεγονότα ζωής ή κρίσεις φαίνεται να δημιουργούν στα παιδιά της αίσθηση ευαλωτότητας
• Επιδράσεις φύλου: Τα δύο φύλα κοινωνικοποιούνται με διαφορετικούς τρόπους και έτσι δημιουργούν διαφορετική αυτοεικόνα
• Φυσική εμφάνιση εαυτού: Τα αγόρια φαίνεται να έχουν μεγαλύτερη θετική αυτοαντίληψη για την εμφάνιση του από τα κορίτσια, ειδικά στην περίοδο της εφηβείας

Το παρακάτω ποίημα αποτυπώνει με ιδανικό τρόπο τις βασικές αρχές που οδηγούν κάθε παιδί να αποκτήσει την δική του αντίληψη για τον εαυτό του

Αν ένα παιδί αντιμετωπίζεται με επικρίσεις,
μαθαίνει να καταδικάζει.
Αν ένα παιδί αντιμετωπίζεται με εχθρότητα,
μαθαίνει να επιτίθεται.
Αν ένα παιδί γελοιοποιείται,
μαθαίνει να είναι ντροπαλό.
Αν ένα παιδί ζει με τη ντροπή,
μαθαίνει να αισθάνεται ένοχο.
Αν ένα παιδί αντιμετωπίζεται με ανεκτικότητα,
μαθαίνει να είναι υπομονετικό.
Αν ένα παιδί ενθαρρύνεται,
μαθαίνει να έχει αυτοπεποίθηση.
Αν ένα παιδί επαινείται,
μαθαίνει να αξιολογεί θετικά τους άλλους.
Αν ένα παιδί αντιμετωπίζεται με ευθύτητα,
μαθαίνει να είναι δίκαιο.
Αν ένα παιδί νιώθει ασφάλεια,
μαθαίνει να πιστεύει στους άλλους.
Αν ένα παιδί είναι αποδεκτό,
μαθαίνει να αγαπά τον εαυτό του.

Πηγή: Κοινωνική και Συναισθηματική Αγωγή στο Σχολείο, Χατζηχρήστου 2011